تعریف مختصری از ادب

ادب، مجموعه‌ای از رفتارهای درست و سنجیده است برای برخورد با اطرافیان، کوچک و بزرگ، همسایه، کارمند و کاسب و آشنا و غریبه که از تربیت صحیح و درست نشأت گرفته.

تعریف بی ادبی

در مقابل ادب، بی خردی، گفتار زشت، بددهانی، تندخویی، زشت گویی، دشنام و توهین، سبکسری و خیره سری، لجاجت و عناد و … نمونه هایی از بی ادبی است.

بی ادبی همانگونه که انواع مختلف و متعددی دارد دارای ریشه‌های متعددی نیز هست که در زیر به تعدادی از آنها اشاره میکنم.

ریشه‌های بی ادب شدن

بی ادبی میتواند حاصل تربیت نادرست خانوادگی باشد.

متاسفانه اخیرا بیشتر از قبل مشاهده‌ میشود که در مورد تربیت فرزندان تا حد زیادی سلیقه‌ای عمل می‌شود. یا گاهی با سپردن آنها به مدارس و مهدکودک ها نقش پدر مادر در تربیت فرزند کمرنگ‌تر از قبل به چشم میخورد.

از طرفی دو شغله شدن والدین و درگیر زندگی ماشینی شدن وقت و انرژی لازم را برای رسیدگی به تربیت فرزندان از پدر و مادر سلب میکند.

برخورد گزینشی

برخی از افراد جامعه ضعف شخصیتی دارند یا خودبزرگ بین هستند. اینان آگاهانه یا ناآگاهانه، فقط در برابر افراد عالی رتبه، ثروتمند یا هم شأن خود ادب را رعایت می کنند و از رعایت شرط ادب با افراد پایین تر و زیردست خویش خودداری می کنند.

ترس از سوءاستفاده

برخی از مسئولان و مدیران فکر میکنند برخورد مودبانه با زیردستان موجبات سوءاستفاده آنان را فراهم کرده و باعث شکسته شدن حریم‌های شغلی یا شخصیتی می‌شود‌. در صورتی که تجربه ثابت‌ کرده که فقط در صورت وجود نقص در مدیر یا نقطه ضعف داشتن او این اتفاق خواهد افتاد. هرچقدر رفتار مدیران با زیردستان مودبانه تر و روابط عمیقتر باشد دیگران به قدرت و عظمت شخصیت او بیشتر پی برده و این بهترین راه برای سلطه و نفوذ به قلب دیگران است.

رسانه ها

رسانه‌ها در فراگیر شدن بی ادبی، رفتارهای توهین‌آمیز و گسترش بی فرهنگی و بی احترامی نقش مهمی را ایفا می‌کنند. تا جایی که شاد ترین لحظات در نمایش‌ها و فیلمهای کمدی همان صحنه های غیر مودبانه هستند. از طرفی فیلم هرچقدر لوده تر باشد با طرفداران بیشتر و اقبال بیشتری روبرو خواهد شد. شخصیت‌های بی ادب و بی نزاکت همیشه نزد مردم از محبوبیت بیشتری برخوردار هستند و افراد هنجار شکن در رسانه ها عزیز ترین شخصیتها را از آن خود ساخته اند.

سیستم آموزشی
ضعفهای سیستم آموزشی کشور بسیار گسترده بوده و هست. صحبت در مورد سیستم آموزشی و برسی نواقص آن زمان طولانی میطلبد و در حوصله این مقاله نیست.

ضعف اخلاقی
یکی دیگر از ریشه های بی ادبی ضعف اخلاقی است. انسانی که خودبزرگ بین یا متکبر است و به این خصلتهای زشت گرفتار است، خودش را برتر از دیگران دیده و به خودش اجازه میدهد با بقیه هرطور که خواست رفتار کند.

محدث قمی در این باره می نویسد: «شخص خودپسند، خود را همیشه بزرگ می بیند و به دیگران به دیده حقارت می نگرد. در هیچ کاری میل ندارد با مردم برابر باشد.

او می خواهد در راه، از همه جلوتر برود. در مجالس و محافل، بالاتر از همه بنشیند، انتظار دارد همه به او سلام کنند، اگر کسی به او نصیحتی کند، خشمگین می شود و اگر او کسی را نصیحتی کند، زجر می دهد.

اگر حرفش را نپذیرند، غضبناک می شود. اگر درس بدهد، شاگردانش را تحقیر و توهین  میکند و بر آنها منّت می گذارد و آنان را نوکران خود می پندارد.