اتاقی که هنوز ساخته نشده بود.
کتاب را در آخرین قفسه کتابخانه پیدا کردم؛ جایی که دست هیچ‌کس به آن نمی‌رسید و سال‌ها بود کسی برای گردگیری‌اش وقت نگذاشته بود. نه نامی روی جلدش بود، نه نام نویسنده‌ای و نه حتی نشانی از سال انتشار. جلد چرمی‌اش قهوه‌ای تیره بود و گوشه‌هایش چنان ساییده شده بود که انگار بارها از دست کسی افتاده و دوباره برداشته شده بود.
اول خیال کردم یکی از همان کتاب‌های قدیمی پدربزرگ است که میان کتاب‌های دیگر جا مانده. اما وقتی بازش کردم، چیزی دیدم که باعث شد دستم برای لحظه‌ای بی‌حرکت بماند.
صفحه سی‌وهشتم نوشته بود:
«اگر تا اینجا خوانده‌ای، دیگر نمی‌توانی به خانه برگردی.»
لبخند زدم. از آن جمله‌هایی بود که نویسندگان برای ترساندن خواننده‌های کم‌حوصله می‌نویسند. خواستم کتاب را ببندم که صدایی از پشت سرم آمد؛ صدایی شبیه کشیده شدن پایه صندلی روی کف چوبی.
برگشتم.
کتابخانه دیگر آن کتابخانه نبود.
دیوار روبه‌رو ناپدید شده بود و به‌جای آن، راهرویی بلند و تاریک امتداد داشت؛ راهرویی با سقفی بلند، دیوارهایی رنگ‌پریده و ردیفی از درهای چوبی که دو طرفش را پوشانده بودند. درها آن‌قدر شبیه هم بودند که نمی‌شد یکی را از دیگری تشخیص داد. بعضی دستگیره‌های برنجی داشتند، بعضی دستگیره‌های سیاه آهنی و بعضی حتی کلیدخور هم نداشتند.
چند قدم عقب رفتم. دستم را به دیوار پشت سرم کشیدم. دیواری وجود نداشت.
همان لحظه فهمیدم این راهرو را می‌شناسم.
در خانواده ما، از قدیم درباره راهرویی حرف می‌زدند که مردهای خاندان، پس از تولد نخستین فرزندشان، با آن روبه‌رو می‌شدند. هیچ‌کس دقیق نمی‌دانست نخستین بار چه کسی وارد آن شده بود، اما همه داستان تقریباً یکسانی تعریف می‌کردند: مردی که برای اولین بار پدر می‌شد، روزی در خانه با دری روبه‌رو می‌شد که پیش از آن وجود نداشت. پشت آن در، راهرویی بود با اتاق‌هایی که هرکدام چیزی از زندگی او را در خود پنهان کرده بودند.
بعضی‌ها می‌گفتند آن اتاق‌ها خاطرات فراموش‌شده‌اند. بعضی معتقد بودند آرزوهایی هستند که هیچ‌وقت به زبان نیامده‌اند. عده‌ای هم آن‌ها را جایگاه حسرت‌هایی می‌دانستند که آدم‌ها حتی در خلوت خودشان حاضر نیستند به آن‌ها اعتراف کنند.
در هر حال، مردی که وارد راهرو می‌شد، دیگر به‌آسانی برنمی‌گشت.
پدربزرگم یکی از همان مردها بود.
چند روز پس از تولد پدرم، یک روز وارد کتابخانه شده و دیگر هرگز به زندگی معمولی‌اش برنگشته بود. خانواده می‌گفتند مرده است؛ هرچند هیچ‌وقت جسدی پیدا نشد. مادربزرگم هم چند سال بعد خانه را ترک کرده بود. کسی درباره علت رفتنش حرف نمی‌زد. فقط می‌گفتند بعد از ناپدید شدن پدربزرگ، دیگر نتوانسته در آن خانه زندگی کند.
پدرم اما داستان دیگری داشت. او هم پس از تولد من، یک روز با همان راهرو روبه‌رو شده بود؛ ولی برخلاف پدربزرگ، برگشته بود. وقتی از او پرسیدم در آنجا چه دیده، گفته بود:
«چیزی که ارزش برگشتن نداشته باشه، ارزش موندن هم نداره.»
آن زمان حرفش را نفهمیده بودم.
حالا، با کتابی در دست و راهرویی در برابر خودم، معنای آن حرف را حدس می‌زدم.
اما یک مسئله وجود داشت.
من نه مرد بودم، نه ازدواج کرده بودم و نه فرزندی داشتم. نخستین کسی در خاندان بودم که این اتفاق، بی‌آنکه هیچ‌کدام از آن شرایط را داشته باشد، برایش رخ می‌داد.
نمی‌دانستم باید از این اتفاق بترسم یا خوشحال باشم که بالاخره چیزی در این خانواده برخلاف انتظار پیش رفته است.
به راهرو نگاه کردم. درها از دور تا انتهای تاریکی ادامه داشتند. روی بعضی از آن‌ها نشانه‌هایی دیده می‌شد؛ یک ساعت شکسته، شاخه گلی خشک‌شده، تکه‌ای پارچه یا قاب عکسی کوچک. انگار هر در نشانی از صاحبش داشت.
لرزش خفیفی در دست‌هایم احساس کردم.
اگر نتوانم درِ خودم را پیدا کنم چه؟ اگر راهرو مرا ببلعد و مثل پدربزرگ برای همیشه در یکی از آن اتاق‌ها بمانم؟
به کتاب نگاه کردم. صفحه بعد سفید بود.
بی‌آنکه دلیلش را بدانم، قدم به راهرو گذاشتم.
در دوم، تنها دری بود که نشانی متفاوت داشت. یک گل‌سر دخترانه صورتی‌رنگ، از آن‌هایی که سال‌ها پیش دخترها در موهایشان می‌گذاشتند، به دستگیره‌اش آویزان بود. گل‌سر کهنه بود و یکی از دندانه‌هایش شکسته بود.
دست بردم و آن را لمس کردم.
نمی‌دانستم چرا، اما احساس کردم این در مرا می‌شناسد.
آن را باز کردم.
انتظار داشتم با اتاقی تاریک، بوی نم و دیوارهایی پوشیده از تارعنکبوت روبه‌رو شوم. اما پشت در، آشپزخانه خانه خودمان بود.
همان سفره پلاستیکی قدیمی، همان لیوان آبی ترک‌خورده، همان قابلمه مسی که مادرم همیشه می‌گفت از خودش هم پیرتر است. حتی ساعت دیواری همان صدای خفیف و نامنظم گذشته را داشت.
فقط یک چیز فرق می‌کرد.
پدربزرگ پشت میز نشسته بود و بیسکویت را در چای فرو می‌برد.
سرش را بلند کرد و نگاهی به من انداخت. نه تعجب کرد و نه حتی لبخند زد. انگار قرار بوده از ساعت‌ها قبل بیایم و فقط کمی دیر کرده بودم.
گفت:
«کفشاتو درنیاوردی!»
به پاهایم نگاه کردم. کفش‌هایم تمیز بودند، اما طبق عادت آن‌ها را دم در درآوردم.
گفتم:
«پدربزرگ؟»
بیسکویت را از چای بیرون آورد و گفت:
«خودمم. مگر قرار بود کس دیگه‌ای باشم؟»
«شما هنوز اینجایید؟»
شانه بالا انداخت.
«کجا برم؟»
«همه فکر می‌کنن مردین.»
«خب، همه همیشه فکرهای زیادی می‌کنن.»
به اطراف نگاه کردم. آشپزخانه همان آشپزخانه بود، اما چیزی در آن غریب به نظر می‌رسید. نور پنجره با آنچه از خانه به یاد داشتم فرق داشت. انگار سال‌ها در اینجا نگذشته بود.
پدربزرگ به کتابی که در دستم بود اشاره کرد.
«صفحه بعد رو باز کن.»
«چرا؟»
«چون اگه دیر بشه، مجبور می‌شی تا آخر عمر همین‌جا با من زندگی کنی.»
نمی‌دانستم شوخی می‌کند یا نه. کتاب را روی میز گذاشتم و صفحه بعد را باز کردم.
روی آن نوشته بود:
«گاهی خانه جایی است که از آن بیرون آمده‌ای. گاهی هم جایی است که هنوز به آن نرسیده‌ای.»
چند بار جمله را خواندم.
پدربزرگ جرعه‌ای چای نوشید.
گفتم:
«این کتاب رو شما نوشتید؟»
«نه.»
«پس کی نوشته؟»
«نمی‌دونم.»
«اسمش چیه؟»
«هرکسی که به آخرش برسه، خودش اسمش رو انتخاب می‌کنه. برای همین هنوز بی‌اسمه.»
خندیدم.
«یعنی هرکسی کتاب رو تموم کنه، می‌تونه اسم روش بذاره؟»
«نه دخترم. هرکسی که خودش رو تموم کنه.»
این بار نخندیدم.
پدربزرگ بیسکویت دیگری برداشت. به نظرم آمد نسبت به آخرین باری که عکسش را دیده بودم، جوان‌تر شده است. موهایش هنوز سفید بود، اما چین‌وچروک‌های صورتش کمتر به چشم می‌آمدند.
پرسیدم:
«شما چرا برنگشتید؟»
دست از خوردن کشید. برای لحظه‌ای نگاهش به پنجره افتاد.
«چون فکر می‌کردم اگه برگردم، باید با چیزهایی روبه‌رو بشم که سال‌ها ازشون فرار کرده بودم.»
«چه چیزهایی؟»
«آدم وقتی زیاد زندگی می‌کنه، چیزهای زیادی برای پنهان کردن پیدا می‌کنه. بعضی‌هاشون رو از دیگران پنهان می‌کنه، بعضی‌هاشون رو از خودش.»
سکوت کرد.
بعد با صدایی آرام‌تر ادامه داد:
«من هم فکر می‌کردم اینجا می‌تونم همه‌چیز رو درست کنم.»
«اینجا؟»
«این اتاق‌ها. این راهرو. هرکدومشون یه فرصت دوباره‌ست. خیال می‌کردم اگه توی یکی از اون‌ها بمونم، می‌تونم زندگی‌ای رو که از دست داده‌ام، دوباره زندگی کنم.»
«و تونستید؟»
پدربزرگ به استکانش نگاه کرد.
«نه. فقط یاد گرفتم آدم ممکنه تمام عمرش رو صرف برگشتن به جایی کنه که دیگه وجود نداره.»
برای نخستین بار احساس کردم پشت آن رفتار عادی و شوخی‌های کوتاهش، چیزی سنگین پنهان است.
پرسیدم:
«مادربزرگ کجاست؟»
دستش برای لحظه‌ای روی استکان ثابت ماند.
«اون از این خونه رفت.»
«چرا؟»
«چون من هیچ‌وقت نفهمیدم که موندن همیشه به معنی دوست داشتن نیست.»
این بار سکوتش طولانی‌تر شد.
از پنجره به حیاط نگاه کردم. درخت انار هنوز همان‌جا بود؛ درختی که هر سال میوه نمی‌داد و هر سال مادرم می‌گفت سال بعد حتماً میوه می‌دهد.
اما این بار چیزی روی شاخه بلندش آویزان بود.
یک در کوچک چوبی، به اندازه یک انار.
درست شبیه درهای راهرو.
پرسیدم:
«اون در از اول اونجا بود؟»
پدربزرگ سرش را تکان داد.
«نه. از وقتی مادربزرگت از این خونه رفت، پیداش شد.»
«پشتش چیه؟»
«نمی‌دونم.»
«مگر اتاق شما نیست؟»
«نه. اتاق من اینجاست.»
با انگشت به آشپزخانه اشاره کرد.
«پس اون یکی؟»
پدربزرگ نگاهش را از پنجره گرفت.
«بعضی اتاق‌ها مال کسانی نیستند که توشون زندگی می‌کنن. مال کسانی‌اند که هیچ‌وقت فرصت نکردن چیزی از خودشون توی اون خونه باقی بذارن.»
پیش از آنکه سؤال دیگری بپرسم، صفحه کتاب خودش ورق خورد.
روی صفحه تازه نوشته شده بود:
«اگر می‌خواهی بفهمی چه کسی هنوز در خانه مانده، به اتاقی برو که همیشه بسته بود.»
ناگهان کتابخانه به یادم آمد.
اتاقی در انتهای راهروی خانه که سال‌ها درش قفل بود. همه می‌دانستند آنجا کتابخانه پدربزرگ است، اما هیچ‌کس درباره‌اش حرف نمی‌زد. بعد از ناپدید شدن او، پدرم اجازه نداده بود کسی واردش شود.
از جا بلند شدم.
پدربزرگ گفت:
«می‌خوای بری؟»
«باید برم.»
«می‌دونی چی اونجاست؟»
«نه.»
«پس چرا این‌قدر عجله داری؟»
گفتم:
«چون می‌خوام بدونم شما چرا موندید.»
پدربزرگ لبخند کمرنگی زد.
«این سؤال رو از خودت بپرس.»
کتاب را برداشتم.
پیش از آنکه از آشپزخانه خارج شوم، صدایش را شنیدم:
«دخترم!»
برگشتم.
گفت:
«وقتی به اتاقت رسیدی، عجله نکن که ازش بیرون بیای. بعضی اتاق‌ها رو باید تا آخر نگاه کرد.»
به راهرو برگشتم.
این بار تاریکی کمتر به نظرم می‌رسید. یا شاید چشم‌هایم به آن عادت کرده بود. از کنار درها عبور کردم. پشت یکی از آن‌ها صدای گریه کودکی می‌آمد. پشت دیگری صدای خنده زنی که مدام چیزی را تکرار می‌کرد. از در سوم بوی نان تازه بیرون می‌زد و از در چهارم صدای بارانی که انگار سال‌ها بود می‌بارید.
هیچ‌کدام را باز نکردم.
به کتابخانه رسیدم.
درش باز بود.
داخل شدم.
همه‌چیز همان‌طور بود که به یاد داشتم؛ قفسه‌های بلند، میز تحریر چوبی، چراغ مطالعه سبزرنگ و پرده‌های ضخیمی که نور روز را به‌سختی از خود عبور می‌دادند.
اما روی میز، عکسی قرار داشت که قبلاً ندیده بودم.
عکس پدربزرگ و مادربزرگ بود. جوان بودند. مادربزرگ لبخند می‌زد و پدربزرگ دستش را دور شانه او انداخته بود. در نگاه هر دو چیزی بود که در عکس‌های خانوادگی سال‌های بعد دیگر ندیده بودم؛ چیزی شبیه امید.
عکس را برداشتم.
پشت آن با خطی ظریف نوشته شده بود:
«برای روزی که بالاخره خانه‌ای برای خودم داشته باشم.»
امضا: مادربزرگ.
در همان لحظه صدای خش‌خش کاغذی از پشت سرم آمد.
برگشتم.
روی میز، دفترچه‌ای باز شده بود که مطمئن بودم لحظه ورودم آنجا نبود.
خط پدربزرگ را شناختم.
نوشته بود:
«او همیشه می‌خواست اتاقی برای خودش داشته باشد؛ اتاقی که کسی در آن از او چیزی نخواهد. نه غذا، نه مراقبت، نه سکوت، نه بخشش. فقط اتاقی با یک پنجره رو به باغ.
من گفتم خانه به اندازه کافی بزرگ است. گفتم اتاق‌ها برای همه جا دارند. گفتم بعداً.
اما بعداً هیچ‌وقت نیامد.
وقتی وارد راهرو شدم، تمام اتاق‌ها را دیدم، جز اتاق او. خیال کردم اگر پیدایش کنم، می‌توانم از او عذرخواهی کنم. سال‌ها در اینجا ماندم تا دری را پیدا کنم که حتی نمی‌دانستم به کجا باز می‌شود.
اما حالا می‌فهمم اشتباه کرده بودم. من دنبال اتاق او نبودم؛ دنبال فرصتی بودم که از من عذرخواهی کند.»
دفترچه را بستم.
برای لحظه‌ای احساس کردم دیوارهای کتابخانه به من نزدیک شده‌اند.
پدربزرگ مردی نبود که فقط در راهرو گم شده باشد. او تمام عمرش را در خانه‌ای زندگی کرده بود که برای خودش و دیگران ساخته بود، اما هرگز نپرسیده بود دیگران چه خانه‌ای می‌خواهند.
به طرف پنجره رفتم.
درخت انار در حیاط تکان می‌خورد. آن در کوچک هنوز روی شاخه بود.
حالا می‌دانستم باید چه کار کنم.
از کتابخانه بیرون رفتم و به حیاط رسیدم.
درخت انار از آنچه به نظر می‌رسید بلندتر بود. شاخه‌ای که در کوچک از آن آویزان بود، درست بالای سرم قرار داشت. دستم را بلند کردم، اما به آن نرسیدم.
صندلی‌ای آوردم و روی آن ایستادم.
در کوچک به‌آسانی از شاخه جدا شد. سبک بود؛ به سبکی یک برگ خشک.
وقتی آن را باز کردم، به‌جای تاریکی، نوری ملایم از میانش بیرون زد.
صدایی از داخل شنیدم.
صدای زنی که زیر لب آواز می‌خواند.
در را بازتر کردم.
پشت آن، اتاقی کوچک بود؛ با دیوارهای سفید، پنجره‌ای رو به باغ و میزی چوبی که روی آن چند کتاب، یک گلدان و یک جعبه خیاطی قرار داشت. پرده‌ها در باد آرام تکان می‌خوردند. روی صندلی کنار پنجره، زنی نشسته بود و به باغ نگاه می‌کرد.
مادربزرگ بود.
نه آن پیرزنی که در عکس‌های خانوادگی دیده بودم؛ زنی جوان، با موهای بلند و صورتی که هنوز خستگی سال‌ها را به خود نگرفته بود.
با شنیدن صدای من برگشت.
لبخند زد.
گفت:
«بالاخره یکی پیداش کرد.»
نمی‌دانستم چه بگویم.
آهسته پرسیدم:
«شما مادربزرگ منید؟»
گفت:
«بستگی داره. تو دنبال کدوم مادربزرگ می‌گردی؟»
«همونی که از این خونه رفت.»
به پنجره نگاه کرد.
«من هیچ‌وقت از این اتاق بیرون نرفته بودم. فقط از خانه‌ای که برام ساخته بودن، بیرون اومدم.»
«چرا هیچ‌کس از شما حرف نمی‌زنه؟»
«چون بعضی خانواده‌ها وقتی نمی‌تونن حقیقتی رو تحمل کنن، ترجیح می‌دن به جاش یک داستان بسازن.»
«چه داستانی؟»
«اینکه من رفتم و پدربزرگت گم شد. اینکه نفرینی وجود داشت و مردهای خانواده قربانی اون شدن. این داستان از چیزی که واقعاً اتفاق افتاده بود، ساده‌تر بود.»
روی صندلی دیگری نشستم.
مادربزرگ ادامه داد:
«پدربزرگت آدم بدی نبود. اما خیال می‌کرد دوست داشتن یعنی مراقبت کردن. فکر می‌کرد اگر برای کسی غذا فراهم کنه، سقفی بالای سرش بذاره و از خطر دور نگهش داره، دیگه وظیفه‌اش رو انجام داده. هیچ‌وقت نفهمید آدم‌ها گاهی فقط می‌خوان خودشون باشن.»
«شما چرا برگشتید اینجا؟»
نگاهش به اتاق چرخید.
«چون این اتاق تنها جایی بود که می‌تونستم بدون اجازه کسی زندگی کنم. وقتی از خانه رفتم، فهمیدم هنوز چیزهایی هست که باید به خودم برگردونم.»
«پس شما هم توی راهرو موندید؟»
لبخند زد.
«نه عزیزم. من راه خروج رو پیدا کردم.»
«چطور؟»
«در رو باز کردم و بیرون رفتم.»
«همین؟»
«همین. آدم‌ها گاهی برای رهایی دنبال راه‌های خیلی پیچیده می‌گردن، در حالی که فقط باید جرئت کنن از جایی که دیگه بهش تعلق ندارن، بیرون برن.»
به میز نگاه کردم. کتابی روی آن بود؛ همان کتاب بی‌نام.
با تعجب پرسیدم:
«این کتاب چطور به اینجا رسیده؟»
مادربزرگ دستش را روی جلد چرمی کشید.
«این کتاب همیشه توی این خانواده بوده. اما هیچ‌کس نمی‌دونه از کجا اومده. فکر میکنم هر بار که کسی چیزی رو در خودش پنهان می‌کنه، یک صفحه بهش اضافه می‌شه.»
«پس نفرین چیه؟»
«نفرین؟»
خندید.
«ما آدم‌ها خیلی دوست داریم اسم‌های بزرگی روی اشتباهاتمون بذاریم. اسمش رو گذاشتن نفرین، چون قبول کردن اینکه نسل‌ها یک اشتباه رو تکرار کرده‌اند، سخت‌تره.»
«اما چرا فقط مردهای خانواده؟»
«چون فقط مردها اجازه داشتن درباره این چیزها سکوت کنن. زن‌ها همیشه مجبور بودن با پیامدهای اون سکوت زندگی کنن.»
به چهره‌اش نگاه کردم.
حالا می‌فهمیدم چرا این بار من وارد راهرو شده بودم. نه به‌خاطر اینکه نفرینی شکسته شده بود، بلکه چون چیزی که سال‌ها پنهان مانده بود، بالاخره می‌خواست دیده شود.
پرسیدم:
«پس اتاق من کجاست؟»
مادربزرگ از جایش بلند شد. به طرف پنجره رفت و پرده را کنار زد.
«هنوز ساخته نشده.»
«چرا؟»
«چون تو هنوز تصمیم نگرفته‌ای چه کسی باشی.»
وقتی دوباره به راهرو برگشتم، همه درها بسته بودند.
کتاب را باز کردم.
صفحه‌ای که پیش‌تر سفید بود، حالا نوشته‌ای داشت:
«اتاقی که از آن می‌ترسی، همیشه اتاقی نیست که باید واردش شوی. گاهی باید دری را باز کنی که هیچ‌کس پیش از تو جرئت باز کردنش را نداشته است.»
چند قدم جلو رفتم.
پدربزرگ در انتهای راهرو ایستاده بود.
دیگر خبری از آشپزخانه و استکان چای نبود. تنها ایستاده بود و به من نگاه می‌کرد.
پرسید:
«پیداش کردی؟»
گفتم:
«بله.»
«از من ناراحته؟»
کمی مکث کردم.
«نه. فکر نمی‌کنم.»
سرش را پایین انداخت.
«پس هنوز هم از من بهتره.»
به او نزدیک شدم.
«پدربزرگ، شما می‌تونید برگردید.»
نگاهش را بالا آورد.
«مطمئنی؟»
«مادربزرگ راه خروج رو پیدا کرده. شما هم می‌تونید.»
لبخند زد.
«من خیلی وقته که راه خروج رو می‌شناسم.»
«پس چرا نمی‌رید؟»
مدتی چیزی نگفت.
بعد به یکی از درها اشاره کرد.
«چون هنوز منتظرم اون روز رو دوباره ببینم.»
«کدوم روز؟»
«روزی که مادربزرگت از این خونه رفت.»
به در نگاه کردم. دستگیره‌اش از جنس برنج بود و روی چوب آن، جای چند خراش قدیمی دیده می‌شد.
پدربزرگ ادامه داد:
«هر بار که واردش می‌شم، می‌تونم همه‌چیز رو عوض کنم. می‌تونم جلوی رفتنش رو بگیرم. می‌تونم حرف‌هایی رو بزنم که اون روز نزدم. می‌تونم ازش بخوام بمونه.»
«و هر بار چی می‌شه؟»
«هر بار باز هم همون آدمم.»
چیزی در صدایش شکست.
«می‌دونی دخترم، بدترین قسمت پشیمونی این نیست که نتونستی کاری رو انجام بدی. اینه که بعد از سال‌ها بفهمی اگر دوباره هم فرصت داشته باشی، شاید باز هم همون اشتباه رو تکرار کنی.»
دستش را روی دستگیره گذاشت.
«من از برگشتن نمی‌ترسم. از این می‌ترسم که بیرون از اینجا، دیگه بهانه‌ای برای اشتباهاتم نداشته باشم.»
برای لحظه‌ای نمی‌دانستم چه بگویم.
بعد دستم را روی شانه‌اش گذاشتم.
«شاید این بار لازم نباشه چیزی رو درست کنید. فقط باید قبول کنید که اتفاق افتاده.»
پدربزرگ نگاهم کرد.
برای نخستین بار در تمام مدتی که دیده بودمش، چشم‌هایش خیس شده بود.
در باز شد.
پشت آن نه آشپزخانه بود، نه باغ و نه اتاقی با پنجره‌ای رو به گذشته.
فقط نور بود.
پدربزرگ چند لحظه به آن نگاه کرد. بعد رو به من برگشت.
«به نظرت مادربزرگ هنوز چای رو با قند می‌خوره؟»
لبخند زدم.
«نمی‌دونم. خودتون ازش بپرسید.»
پدربزرگ سرش را تکان داد و قدمی به سمت نور برداشت.
پیش از آنکه ناپدید شود، گفت:
«اتاق خودت رو با عجله نساز. این بار نذار کسی به جات تصمیم بگیره.»
و رفت.
راهرو آرام‌آرام محو شد.
وقتی چشم باز کردم، دوباره در کتابخانه بودم. کتاب هنوز در دستم بود و نور غروب از لای پرده‌ها به داخل می‌تابید.
به ساعت نگاه کردم.
فقط چند دقیقه گذشته بود.
یا شاید چند سال.
نمی‌دانستم.
کتاب را روی میز گذاشتم. صفحاتش یکی‌یکی ورق خوردند و در آخرین صفحه متوقف شدند.
نوشته بود:
«حالا نوبت توست.»
مدتی به جمله خیره ماندم.
بعد قلمی از روی میز برداشتم و زیر آن نوشتم:
«خانه جایی نیست که گذشته‌ات در آن منتظرت مانده باشد. خانه جایی است که بتوانی بی‌هراس از گذشته، آینده‌ات را بسازی.»
کتاب را بستم.
روی جلدش، برای نخستین بار، عنوانی ظاهر شد:
«خانه‌هایی که با خود می‌بریم»
نمی‌دانم چرا این نام را انتخاب کردم. شاید کتاب خودش آن را نوشته بود. شاید هم من.
در همان لحظه صدای باز شدن دری از انتهای راهرو آمد.
برگشتم.
در اتاق کتابخانه هنوز بسته بود، اما روی دیوار کناری، دری تازه پدیدار شده بود؛ دری سفید، بدون دستگیره، بدون قفل و بدون هیچ نشانی.
به آن نزدیک شدم.
دستم را روی چوبش گذاشتم.
از پشت در صدای کودکی می‌آمد که می‌خندید.
نه صدای کودکی که در گذشته می‌شناختم؛ صدای کودکی که هنوز ندیده بودمش.
کتاب را باز کردم.
آخرین صفحه تغییر کرده بود:
«هر خانه‌ای به اندازه ساکنانش اتاق دارد. اما بعضی اتاق‌ها را باید زندگی کرد تا ساخته شوند.»
لبخند زدم.
این بار از باز کردن در نترسیدم.
آن را هل دادم.
پشت در، راهرویی نبود. نه اتاقی از گذشته، نه خاطره‌ای از پدربزرگ و نه سایه‌ای از مادربزرگ.
فقط دشتی بود زیر آسمانی روشن؛ دشتی که در انتهایش خانه‌ای کوچک قرار داشت. خانه‌ای با پنجره‌های باز و دیوارهایی که هنوز رنگ نشده بودند.
به نظرم رسید کسی در انتظارم نیست.
و این، برای نخستین بار، خبر خوبی بود.
قدم به بیرون گذاشتم.
در پشت سرم بسته شد.
وقتی دوباره برگشتم، دیگر دری وجود نداشت.
تنها چیزی که باقی مانده بود، گل‌سر صورتی‌رنگی بود که کنار پایم روی زمین افتاده بود.
آن را برداشتم و در جیبم گذاشتم.
شاید روزی، وقتی خانه‌ام را ساختم، جایی برایش پیدا می‌کردم.
آن شب، برای نخستین بار بعد از سال‌ها، در خانه احساس تنهایی نکردم.
نه به این دلیل که کسی برگشته بود؛ بلکه چون دیگر منتظر بازگشت کسی نبودم.
صبح روز بعد، به کتابخانه رفتم.
کتاب بی‌نام روی میز نبود.
قفسه‌ها را گشتم. پشت کتاب‌ها را نگاه کردم. حتی زیر میز را هم بررسی کردم. اما کتاب ناپدید شده بود.
روی میز، فقط یک برگ کاغذ باقی مانده بود.
خط پدربزرگ بود:
«دخترم، اگر روزی خانه‌ای ساختی، برای هرکس اتاقی بگذار؛ اما هیچ‌کس را مجبور نکن در آن بماند.»
کاغذ را تا کردم و در جیبم گذاشتم.
بعد پنجره را باز کردم.
درخت انار در حیاط، پس از سال‌ها، پر از میوه شده بود.
یکی از انارها از شاخه جدا شد و روی زمین افتاد.
آن را برداشتم.
روی پوست سرخش، نقش یک در کوچک دیده می‌شد.
این بار نخندیدم.
انار را روی میز گذاشتم و از کتابخانه بیرون آمدم.
خانه ساکت بود.
اما سکوتش دیگر شبیه انتظار نبود.
شبیه آغاز بود.
آخرین نظرات: